Debit and Credit là gì? Cách phân biệt và cách ghi chép sao cho đúng?

Debit and Credit là hai khái niệm nền tảng mà bất kỳ sinh viên nào học Principles of Accounting cũng cần nắm vững. Tuy nhiên, với người mới bắt đầu, việc phân biệt khi nào ghi Debit, khi nào ghi Credit và cách áp dụng vào Journal Entry không phải lúc nào cũng dễ dàng. Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu Debit và Credit là gì, quy tắc tăng - giảm của từng Account Type và cách phân tích các Transaction thông qua những ví dụ đơn giản, dễ hiểu.

1. Debit và Credit là gì?

Debit và Credit là hai bên của một bút toán kế toán dùng để ghi nhận sự biến động của Asset (tài sản), Liability (nợ phải trả), Equity (vốn chủ sở hữu), Revenue (doanh thu) và Expense  (chi phí).
  • Debit (Dr): Ghi bên trái.
  • Credit (Cr): Ghi bên phải.
Mọi nghiệp vụ kinh tế phát sinh đều phải tuân thủ nguyên tắc ghi sổ kép (Double-entry Accounting): Tổng Debit = Tổng Credit

2. Quy tắc ghi Debit và Credit

Đây là bảng quy tắc mà mọi sinh viên kế toán đều cần ghi nhớ.
Loại tài khoản Tăng Giảm 
Asset Debit Credit
Liability Credit Debit
Equity Credit Debit
Revenue Credit Debit
Expense Debit Credit
Tham khảo bài giảng chi tiết về Quy tắc ghi Debit và Credit TẠI ĐÂY
 

3. Ví dụ về Debit và Credit

Ví dụ 1: Purchasing Equipment with Cash 

Transaction: The company purchased Equipment for $200 and paid in cash. 
Step 1: Identify the accounts affected
  • Equipment
  • Cash
Step 2: Analyze the effect
  • Equipment increases (Asset ↑)
  • Cash decreases (Asset ↓)
Journal Entry
Account  Debit Credit
Equipment $200  
Cash   $200
Giải thích: Đầu tiên, hãy xác định 2 tài khoản bị ảnh hưởng là Equipment và Cash.
  • Equipment thuộc nhóm Asset. Do doanh nghiệp mua thêm thiết bị nên Equipment tăng. Theo quy tắc kế toán, Asset tăng → Debit.
  • Cash cũng thuộc nhóm Asset. Vì doanh nghiệp đã dùng tiền mặt để thanh toán nên Cash giảm. Theo quy tắc kế toán, Asset giảm → Credit.
Vì vậy, bút toán đúng là:
  • Debit Equipment
  • Credit Cash

Ví dụ 2: Cash Sale

Transaction: The company provided services for $100, and the customer paid immediately in cash.
Step 1: Identify the accounts affected
  • Cash
  • Service Revenue
Step 2: Analyze the effect
  • Cash increases (Asset ↑)
  • Service Revenue increases (Revenue ↑)
Journal Entry
Account Debit Credit
Cash $100  
Service   $100
Giải thích: Trong nghiệp vụ này có 2 tài khoản thay đổi:
  • Cash tăng vì doanh nghiệp đã nhận được tiền từ khách hàng.
  • Service Revenue tăng vì doanh nghiệp đã hoàn thành việc cung cấp dịch vụ và phát sinh doanh thu.
Theo nguyên tắc:
  • Asset tăng → Debit
  • Revenue tăng → Credit
Do đó:
  • Debit Cash
  • Credit Service Revenue
Đây là một trong những dạng Journal Entry xuất hiện rất thường xuyên trong các bài tập Principles of Accounting.

Ví dụ 3: Paying the Utility Bill

Transaction: The company paid $30 for the monthly utility bill in cash.
Step 1: Identify the accounts affected
  • Utility Expense
  • Cash
Step 2: Analyze the effect
  • Utility Expense increases (Expense ↑)
  • Cash decreases (Asset ↓)
Journal Entry
Account Debit Credit
Utility Expense $30  
Cash   $30
Giải thích
Ở nghiệp vụ này, doanh nghiệp chi tiền để thanh toán hóa đơn điện, nước hoặc các chi phí tiện ích.
Hai tài khoản bị ảnh hưởng là:
  • Utility Expense, vì doanh nghiệp phát sinh thêm một khoản chi phí.
  • Cash, vì doanh nghiệp đã dùng tiền mặt để thanh toán.
Theo quy tắc:
  • Expense tăng → Debit
  • Asset giảm → Credit
Vì vậy, Journal Entry sẽ là:
  • Debit Utility Expense
  • Credit Cash
 
 

4. Cách học Debit và Credit hiệu quả

Nếu bạn đang học môn Principles of Accounting, hãy áp dụng quy trình sau:
  • Nắm chắc phương trình kế toán.
  • Thuộc nhóm tài khoản.
  • Hiểu quy tắc tăng – giảm.
  • Luyện định khoản hằng ngày.
  • Làm đề thi các năm trước.
Chỉ cần luyện đều, bạn sẽ thấy việc định khoản trở nên nhanh và chính xác hơn rất nhiều.
 

5. Học Debit và Credit ở đâu để đạt điểm cao?

Đối với nhiều sinh viên, khó khăn lớn nhất không nằm ở việc ghi nhớ lý thuyết mà là không biết phân tích nghiệp vụ và định khoản chính xác.
Nếu bạn vẫn còn bối rối với các kiến thức như Debit và Credit, định khoản, phương trình kế toán hay các dạng bài tập Principles of Accounting, đừng lo! Bạn có thể bắt đầu với playlist học miễn phí dưới đây để nắm chắc kiến thức nền trước khi ôn thi.
🎥 Playlist học Nguyên lý kế toán miễn phí: TẠI ĐÂY 
📌Nếu cần hỗ trợ thêm, hãy liên hệ trực tiếp qua Zalo: 0359.286.819 (chị Linh) để được tư vấn về môn Nguyên lý kế toán và Kế toán tài chính cho sinh viên tất cả các trường đại học.
Bạn sẽ nhận được hỗ trợ:
✅ Giải đáp miễn phí các câu hỏi về Nguyên lý kế toán.
✅ Gia sư 1-1 cấp tốc dành cho sinh viên mất gốc (online hoặc offline).
✅ Hướng dẫn giải bài tập, hỗ trợ ôn tập theo đề cương và cung cấp các bộ đề luyện tập có đáp án, lời giải chi tiết để tự học hiệu quả.
Đặc biệt: Không thi hộ hay làm bài thay. Mục tiêu là giúp sinh viên hiểu đúng bản chất kế toán, biết cách tư duy và tự tin làm bài trong các kỳ thi.